Nợ xấu là một rủi ro tài chính có tác động lớn đến khả năng vay vốn, uy tín tín dụng của khách hàng và sự an toàn của hệ thống ngân hàng. Khi phát sinh nợ xấu, người vay không chỉ bị hạn chế tiếp cận các khoản vay mới mà còn đối mặt với nhiều hệ lụy tài chính trong dài hạn. Trong bài viết này, VietinBank sẽ chia sẻ chi tiết nợ xấu là gì, phân loại các nhóm nợ, phương pháp kiểm tra nợ xấu, mức độ ảnh hưởng và giải pháp xử lý nợ xấu hiệu quả.

Nợ xấu là gì?

Nợ xấu (Non-Performing Loan - NPL) là các khoản nợ mà người vay không thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ gốc và/hoặc lãi theo thời hạn đã cam kết trong hợp đồng tín dụng với ngân hàng. Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, nợ xấu bao gồm các khoản nợ thuộc nhóm 3, 4 và 5 trong hệ thống phân loại nợ. 

Thông thường, các khoản nợ quá hạn từ 90 ngày trở lên sẽ bị xếp vào nhóm nợ xấu. Khi phát sinh nợ xấu, thông tin của khách hàng sẽ được ghi nhận trên hệ thống Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC), ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vay vốn và uy tín tín dụng trong tương lai.

Nợ xấu chỉ các khoản nợ khó thu hồi khi người vay chậm trả/không có khả năng thanh toán đúng hạn

3 nhóm nợ xấu phổ biến hiện nay

Hiện nay, các khoản nợ được phân loại thành 5 nhóm căn cứ vào mức độ rủi ro và khả năng thu hồi. Theo phân loại của CIC, nợ xấu bao gồm các khoản vay thuộc nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5. Trong khi nhóm 1 và nhóm 2 dù có phát sinh quá hạn trong thời gian ngắn nhưng chưa được xếp vào nợ xấu.

Dưới đây là thông tin chi tiết về từng nhóm nợ xấu mà người vay cần đặc biệt lưu ý:

1. Nhóm 3 - Nợ dưới tiêu chuẩn: Đây là nhóm bắt đầu bị ghi nhận là nợ xấu trên hệ thống CIC, gồm các trường hợp:
   • Các khoản nợ quá hạn từ 91 ngày đến 180 ngày.
   • Các khoản nợ đã được gia hạn nợ lần đầu và hiện vẫn còn trong hạn thanh toán theo thỏa thuận cơ cấu.
   • Các khoản nợ được miễn hoặc giảm lãi do người vay không đủ khả năng trả lãi đầy đủ theo hợp đồng tín dụng ban đầu.
2. Nhóm 4 - Nợ nghi ngờ: Nhóm nợ có mức độ rủi ro cao hơn và khả năng thu hồi vốn thấp hơn so với nhóm 3, gồm có:
   • Các khoản nợ phát sinh quá hạn từ 181 ngày đến 360 ngày.
   • Các khoản nợ đã được cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu nhưng tiếp tục quá hạn đến 90 ngày theo lịch trả nợ mới.
   • Các khoản nợ được cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai và hiện vẫn còn trong hạn thanh toán.
3. Nhóm 5 - Nợ có khả năng mất vốn: Là nhóm nợ xấu nghiêm trọng nhất, phản ánh rủi ro mất vốn rất cao của tổ chức tín dụng/ngân hàng:
   • Các khoản nợ có thời gian quá hạn thực tế trên 360 ngày.
   • Các khoản nợ đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu nhưng tiếp tục phát sinh quá hạn từ 91 ngày trở lên.
   • Các khoản nợ đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai và tiếp tục quá hạn theo thời hạn đã được cơ cấu lại.
   • Tất cả các khoản nợ được cơ cấu lại thời hạn trả nợ từ lần thứ ba trở lên, gồm cả các trường hợp chưa quá hạn.
   • Khoản nợ của các khách hàng là tổ chức tín dụng đang trong tình trạng kiểm soát đặc biệt hoặc bị phong tỏa vốn và tài sản theo quy định.

Lưu ý: Trong một số trường hợp đặc biệt, khoản nợ có thể được điều chỉnh lên hoặc xuống nhóm nợ tùy theo tình trạng thực tế và đánh giá của tổ chức tín dụng.

Hướng dẫn kiểm tra nợ xấu bằng Căn cước công dân (CCCD)

Hiện nay, người vay có thể thực hiện cách kiểm tra nợ xấu thông qua hệ thống của Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC) hoặc trực tiếp tại ngân hàng theo các hướng dẫn chi tiết dưới đây.

Tra cứu nợ xấu qua website CIC

Đây là cách kiểm tra nợ xấu đơn giản và hoàn toàn miễn phí, có thể thực hiện trực tiếp trên trình duyệt máy tính hoặc điện thoại theo 5 bước:

• Bước 1: Truy cập vào website chính thức của Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) tại địa chỉ: https://cic.gov.vn/.
• Bước 2: Đăng ký tài khoản bằng CCCD còn hiệu lực.
• Bước 3: Thực hiện xác thực tài khoản theo hướng dẫn (SMS hoặc Email).
• Bước 4: Chờ đợi hệ thống CIC phê duyệt thông tin, bạn sẽ nhận được Email thông báo kích hoạt tài khoản thành công.
• Bước 5: Đăng nhập vào tài khoản và tra cứu thông tin tín dụng cá nhân tại phần thông tin cá nhân.

Lưu ý: Tra cứu CIC cá nhân trên website CIC là miễn phí. Bạn nên đăng ký Email và số điện thoại để nhận thông báo từ CIC khi có thay đổi thông tin tín dụng.

Tra cứu nợ xấu qua ứng dụng CIC Credit Connect

Ứng dụng di động CIC Credit Connect là cách tra nợ xấu nhanh chóng và tiện lợi ngay trên thiết bị di động, cụ thể các bước sau:

• Bước 1: Tìm kiếm và tải ứng dụng CIC Credit Connect trên App Store hoặc Google Play.
• Bước 2: Đăng ký tài khoản mới bằng CCCD.
• Bước 3: Xác thực danh tính theo yêu cầu của hệ thống.
• Bước 4: Đăng nhập ứng dụng, chọn mục tra cứu báo cáo để nhận kết quả về điểm tín dụng và các nhóm nợ hiện hành.

Tra cứu nợ xấu tại quầy giao dịch của ngân hàng

Bên cạnh các phương thức trực tuyến, bạn có thể trực tiếp đến các điểm giao dịch ngân hàng để được hỗ trợ kiểm tra chuyên sâu hơn:

• Bước 1: Đến chi nhánh hoặc phòng giao dịch gần nhất của VietinBank hoặc các tổ chức tín dụng khác.
• Bước 2: Nộp hồ sơ đăng ký tài khoản vay và yêu cầu nhân viên ngân hàng hỗ trợ kiểm tra lịch sử tín dụng trên hệ thống CIC.
• Bước 3: Xuất trình bản gốc CCCD còn hiệu lực và các thông tin theo mẫu yêu cầu.
• Bước 4: Ngân hàng thực hiện truy vấn dữ liệu CIC và thông báo chi tiết cho khách hàng về tình trạng nợ và điểm xếp hạng tín dụng.

Lưu ý: Hình thức này thường phát sinh phí tra cứu CIC, mức phí cụ thể tùy theo quy định của từng ngân hàng. 

Nợ xấu có ảnh hưởng như thế nào?

Nợ xấu ảnh hưởng gì? Đối với người vay sẽ gặp nhiều hạn chế như sau:

• Hạn chế khả năng tiếp cận tín dụng tiêu dùng: Khách hàng có lịch sử nợ xấu (từ nhóm 3 trở lên) thường gặp khó khăn khi vay vốn, mở thẻ tín dụng hoặc sử dụng các sản phẩm tín dụng khác.
• Ảnh hưởng đến các lần vay tiếp theo: Thông tin nợ xấu được ghi nhận trên hệ thống CIC có thể làm giảm điểm tín dụng, tác động đến khả năng được phê duyệt vay trong tương lai, kể cả khi khoản nợ đã tất toán.
• Ảnh hưởng đến kế hoạch tài chính cá nhân: Việc phát sinh nợ xấu làm giảm sự linh hoạt dòng tiền, gây gián đoạn các kế hoạch tài chính ngắn hạn và dài hạn.

Xử lý thế nào khi vô tình vướng nợ xấu?

Khi không may phát sinh nợ xấu, bạn cần chủ động thực hiện các cách xử lý nợ xấu để hạn chế ảnh hưởng đến uy tín tín dụng và khả năng vay vốn trong tương lai, cụ thể:

• Xác minh thông tin nợ xấu: Tra cứu lịch sử tín dụng cá nhân trên hệ thống Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) hoặc liên hệ trực tiếp ngân hàng để nắm rõ nguyên nhân, nhóm nợ và tình trạng hiện tại.
• Thanh toán đầy đủ dư nợ quá hạn: Ưu tiên tất toán các khoản nợ gốc và lãi đang quá hạn nhằm chấm dứt phát sinh lãi phạt và tạo cơ sở cải thiện lịch sử tín dụng.
• Theo dõi thời gian lưu giữ thông tin: Sau khi thanh toán, thông tin nợ xấu vẫn được ghi nhận trên CIC trong khoảng 1 - 5 năm. Trong thời gian này, khách hàng nên hạn chế phát sinh khoản vay mới.
• Chủ động xây dựng lại lịch sử tín dụng tích cực: Duy trì kỷ luật tài chính, thanh toán đúng hạn các nghĩa vụ phát sinh để từng bước cải thiện điểm tín dụng.

Nên làm gì để không vướng vào nợ xấu?

Để bảo vệ uy tín tín dụng và hạn chế nguy cơ phát sinh nợ xấu theo quy định ngân hàng, người vay cần chủ động quản lý tài chính cá nhân ngay từ đầu theo các nguyên tắc quan trọng:

• Chỉ vay trong khả năng chi trả: Cân nhắc kỹ thu nhập, chi phí sinh hoạt và các nghĩa vụ tài chính hiện có trước khi quyết định vay.
• Thanh toán đúng hạn: Ghi nhớ ngày đến hạn trả nợ hoặc sử dụng các công cụ nhắc nợ, thanh toán tự động để tránh trễ hạn.
• Theo dõi lịch sử tín dụng thường xuyên: Chủ động kiểm tra thông tin tín dụng trên CIC nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các sai lệch phát sinh.
• Duy trì hạn mức thẻ tín dụng hợp lý: Không chi tiêu vượt khả năng, thanh toán đầy đủ hoặc tối thiểu đúng hạn để tránh phát sinh nợ quá hạn.
• Dự phòng rủi ro tài chính: Xây dựng quỹ dự phòng hoặc giải pháp bảo vệ thu nhập giúp đảm bảo khả năng trả nợ khi có biến động ngoài kế hoạch.

Một số câu hỏi thường gặp về nợ xấu

Nợ quá hạn và nợ xấu là gì?

Nợ quá hạn là các khoản vay (thế chấp, tín chấp, trả góp…) không được thanh toán đúng thời hạn theo hợp đồng. Khi tình trạng trả chậm kéo dài hoặc người vay không thanh toán cả gốc và lãi theo quy định, khoản nợ quá hạn này sẽ bị chuyển sang nhóm nợ xấu.

Nợ xấu bao lâu sẽ được xóa?

Sau khi tất toán đầy đủ dư nợ, thông tin nợ xấu vẫn được lưu trên hệ thống CIC từ 1 - 5 năm, tùy theo nhóm nợ. Hết thời gian này, dữ liệu sẽ được cập nhật lại theo quy định.

Nợ bao nhiêu được xem là nợ xấu?

Việc xếp vào nhóm nợ xấu không phụ thuộc vào giá trị khoản vay lớn hay nhỏ. Theo quy định của CIC, chỉ cần khoản vay phát sinh quá hạn từ 90 ngày trở lên là đã bị phân loại vào nhóm nợ xấu.

Chậm trả góp bao lâu bị xem là nợ xấu?

Khoản vay trả góp sẽ bị xem là nợ xấu khi chậm thanh toán từ 90 ngày trở lên, tương ứng với nhóm nợ 3, 4 hoặc 5.

Bị nợ xấu thì có vay tiền ngân hàng được không?

Với thắc mắc nợ xấu có vay được không thì câu trả lời là khả năng duyệt vay vốn rất thấp. Hầu hết ngân hàng sẽ từ chối cấp tín dụng cho đến khi lịch sử tín dụng được cải thiện.

Bao lâu có thể vay lại được sau khi đã thanh toán hết nợ xấu?

Thông thường, người vay cần chờ tối thiểu 1 - 5 năm sau khi tất toán nợ xấu, đồng thời duy trì lịch sử tài chính tốt thì mới có cơ hội được ngân hàng xem xét vay lại.

VietinBank đã làm rõ nợ xấu là gì, nguyên nhân phát sinh, mức độ ảnh hưởng cũng như cách kiểm tra và hướng xử lý phù hợp khi không may vướng nợ xấu. Nếu quý khách có nhu cầu vay đảm bảo an toàn, uy tín, hãy liên hệ VietinBank qua hotline 1900 558 868 để được tư vấn chi tiết, đáp ứng đa dạng nhu cầu như vay bất động sản, vay mua ô tô, vay sản xuất kinh doanh,...