Kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân - Từ nghị quyết của Đảng đến thực tiễn Ngành Ngân hàng (kỳ 3)
Kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân - Từ nghị quyết của Đảng đến thực tiễn Ngành Ngân hàng (kỳ 3)
Kỳ 3: Ngân hàng với kinh tế tư nhân - “Bệ đỡ” vốn theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW
Kinh tế tư nhân phụ thuộc chủ yếu vào vốn tín dụng ngân hàng. Khi Nghị quyết 68-NQ/TW đặt nhiệm vụ cắt bỏ rào cản tiếp cận vốn, ngành Ngân hàng trở thành lực lượng đi đầu để biến chủ trương của Đảng thành dòng tiền thực sự đến với doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Vốn - “nút thắt” lớn nhất của kinh tế tư nhân
Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam có đặc điểm là số lượng lớn nhưng quy mô nhỏ, phần đông là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, vốn tự có hạn chế, nên phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng. Theo Nghị quyết 68-NQ/TW, khu vực này hiện có khoảng 940 nghìn doanh nghiệp và hơn 5 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động; đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% thu ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho khoảng 82% lực lượng lao động (1).
Biểu đồ: Tỷ trọng dư nợ tín dụng của doanh nghiệp vừa và nhỏ
và đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân
Tuy nhiên, tiếp cận vốn vẫn là vướng mắc lớn của nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở yêu cầu về tài sản bảo đảm và những điều kiện tín dụng chưa phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp quy mô nhỏ, nhiều doanh nghiệp có phương án kinh doanh tốt nhưng thiếu tài sản thế chấp. Vì thế, Nghị quyết 68-NQ/TW đặt nhiệm vụ cắt bỏ rào cản trong tiếp cận đất đai, tín dụng, dữ liệu, nhân lực chất lượng cao đối với kinh tế tư nhân.
Nghị quyết 68-NQ/TW và những nhiệm vụ cho ngành Ngân hàng
Từ góc độ tín dụng, Nghị quyết đưa ra một số định hướng quan trọng: Một là xây dựng thị trường tín dụng minh bạch, cạnh tranh; rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách tín dụng cho kinh tế tư nhân; Hai là, ưu tiên một phần nguồn tín dụng thương mại cho khu vực tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa đầu tư vào máy móc, công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số; Ba là, đẩy mạnh cho vay tín chấp; hoàn thiện mô hình Quỹ bảo lãnh tín dụng và Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; Bốn là, đa dạng hóa nguồn vốn thông qua thị trường vốn, các quỹ đầu tư, hoạt động cho thuê tài chính, để giảm áp lực phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Như vậy, vai trò của ngành Ngân hàng theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW không dừng ở việc “bơm vốn” mà còn là xây dựng một hệ sinh thái tài chính đa dạng, minh bạch và bền vững cho khu vực tư nhân. Để cụ thể hóa chủ trương của Nghị quyết, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, trong đó có chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo vay vốn thực hiện dự án xanh, tuần hoàn, áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Cùng thời điểm đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 138/NQ-CP về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, trong đó có Ngân hàng Nhà nước.
Từ chủ trương đến hành động: Ngành Ngân hàng đồng hành cùng doanh nghiệp tư nhân
Để kinh tế tư nhân thực sự phát huy vai trò “là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế”, dưới sự lãnh đạo chỉ đạo của Chính phủ, Ngân hàng nhà nước đã ban hành, triển khai chương trình hành dộng nhằm cụ thể và yêu cầu các ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng thực hiện triển khai các giải pháp đồng hành, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân có thể tiếp cận được nguồn vốn thuận lợi hơn, chi phí vốn hợp lý hơn và doanh nghiệp sử dụng vốn được hiệu quả đầu tư.
Điều hành lãi suất theo hướng hỗ trợ doanh nghiệp: Ngân hàng Nhà nước ban hành Công văn số 6784/NHNN-CSTT ngày 04/8/2025, yêu cầu hệ thống ngân hàng triển khai quyết liệt các giải pháp ổn định lãi suất tiền gửi, giảm lãi suất cho vay để thúc đẩy tăng trưởng, đồng thời hằng tháng công bố lãi suất cho vay bình quân, chênh lệch lãi suất và lãi suất các chương trình tín dụng trên trang thông tin điện tử của ngân hàng.
Triển khai chương trình tín dụng chuyên biệt theo Công văn số 7125/NHNN-TD ngày 07/8/2026. Chương trình tín dụng này của Ngân hàng Nhà nước hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo đó, lãi suất cho vay ưu đãi bằng đồng Việt Nam thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng cho vay. Các ngân hàng thực hiện miễn, giảm các loại phí dịch vụ phù hợp với quy định và năng lực; việc thẩm định, quyết định cho vay vẫn thực hiện theo quy định hiện hành. Sau gần hai tháng triển khai, từ 4 ngân hàng thương mại nhà nước đăng ký đầu tiên, tính đến đầu tháng 10/2026 đã có 19 ngân hàng thương mại tham gia với tổng quy mô khoảng 409 nghìn tỷ đồng; 10 ngân hàng đã giải ngân cho khoảng 12.900 lượt khách hàng, dư nợ khoảng 18,6 nghìn tỷ đồng, lãi suất thấp hơn từ 1 - 3,6% so với lãi suất cho vay thông thường (2). Ngay từ trước đó, nhiều chính sách cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam đã được áp dụng đối với năm nhóm lĩnh vực ưu tiên gồm doanh nghiệp vừa và nhỏ, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao, xuất khẩu, nông nghiệp và nông thôn.
Những việc cần tiếp tục tháo gỡ
Để Nghị quyết 68-NQ/TW thực sự đi vào cuộc sống, theo nhiều chuyên gia và từ thực tiễn triển khai, cần tiếp tục hoàn thiện một số điều kiện then chốt, cụ thể:
Một là, tái cấu trúc, nâng năng lực Quỹ bảo lãnh tín dụng; tăng vốn điều lệ, mở rộng bảo lãnh theo hướng tín chấp để doanh nghiệp vừa và nhỏ giảm phụ thuộc vào tài sản thế chấp; Hai là, xây dựng mạng lưới quỹ bảo lãnh đồng bộ, chuyên nghiệp ở cả trung ương và địa phương; Ba là, phát triển hạ tầng dữ liệu tín dụng, xếp hạng tín nhiệm và ứng dụng công nghệ tài chính để ngân hàng đánh giá đúng năng lực doanh nghiệp; Bốn là, phát triển thị trường vốn, quỹ đầu tư để doanh nghiệp có thêm kênh huy động vốn trung và dài hạn, tránh dồn toàn bộ áp lực lên tín dụng ngân hàng.
Với vai trò là kênh dẫn vốn chủ lực, ngành Ngân hàng đang góp phần khơi thông dòng vốn cho khu vực kinh tế tư nhân, biến chủ trương của Đảng thành những hành động cụ thể. Câu chuyện của từng ngân hàng, mà tiêu biểu là VietinBank, sẽ được làm rõ hơn ở kỳ cuối./.
Chú thích:
(1) Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị
(2) Báo đầu tư, “Ngân hàng Nhà nước tập trung các giải pháp đáp ứng nhu cầu vốn cho tăng trưởng”
Kỳ 3: Ngân hàng với kinh tế tư nhân - “Bệ đỡ” vốn theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW
Kinh tế tư nhân phụ thuộc chủ yếu vào vốn tín dụng ngân hàng. Khi Nghị quyết 68-NQ/TW đặt nhiệm vụ cắt bỏ rào cản tiếp cận vốn, ngành Ngân hàng trở thành lực lượng đi đầu để biến chủ trương của Đảng thành dòng tiền thực sự đến với doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Vốn - “nút thắt” lớn nhất của kinh tế tư nhân
Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam có đặc điểm là số lượng lớn nhưng quy mô nhỏ, phần đông là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, vốn tự có hạn chế, nên phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng. Theo Nghị quyết 68-NQ/TW, khu vực này hiện có khoảng 940 nghìn doanh nghiệp và hơn 5 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động; đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% thu ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho khoảng 82% lực lượng lao động (1).
Biểu đồ: Tỷ trọng dư nợ tín dụng của doanh nghiệp vừa và nhỏ
và đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân
Tuy nhiên, tiếp cận vốn vẫn là vướng mắc lớn của nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở yêu cầu về tài sản bảo đảm và những điều kiện tín dụng chưa phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp quy mô nhỏ, nhiều doanh nghiệp có phương án kinh doanh tốt nhưng thiếu tài sản thế chấp. Vì thế, Nghị quyết 68-NQ/TW đặt nhiệm vụ cắt bỏ rào cản trong tiếp cận đất đai, tín dụng, dữ liệu, nhân lực chất lượng cao đối với kinh tế tư nhân.
Nghị quyết 68-NQ/TW và những nhiệm vụ cho ngành Ngân hàng
Từ góc độ tín dụng, Nghị quyết đưa ra một số định hướng quan trọng: Một là xây dựng thị trường tín dụng minh bạch, cạnh tranh; rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách tín dụng cho kinh tế tư nhân; Hai là, ưu tiên một phần nguồn tín dụng thương mại cho khu vực tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa đầu tư vào máy móc, công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số; Ba là, đẩy mạnh cho vay tín chấp; hoàn thiện mô hình Quỹ bảo lãnh tín dụng và Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; Bốn là, đa dạng hóa nguồn vốn thông qua thị trường vốn, các quỹ đầu tư, hoạt động cho thuê tài chính, để giảm áp lực phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Như vậy, vai trò của ngành Ngân hàng theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW không dừng ở việc “bơm vốn” mà còn là xây dựng một hệ sinh thái tài chính đa dạng, minh bạch và bền vững cho khu vực tư nhân. Để cụ thể hóa chủ trương của Nghị quyết, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, trong đó có chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo vay vốn thực hiện dự án xanh, tuần hoàn, áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Cùng thời điểm đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 138/NQ-CP về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, trong đó có Ngân hàng Nhà nước.
Từ chủ trương đến hành động: Ngành Ngân hàng đồng hành cùng doanh nghiệp tư nhân
Để kinh tế tư nhân thực sự phát huy vai trò “là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế”, dưới sự lãnh đạo chỉ đạo của Chính phủ, Ngân hàng nhà nước đã ban hành, triển khai chương trình hành dộng nhằm cụ thể và yêu cầu các ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng thực hiện triển khai các giải pháp đồng hành, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân có thể tiếp cận được nguồn vốn thuận lợi hơn, chi phí vốn hợp lý hơn và doanh nghiệp sử dụng vốn được hiệu quả đầu tư.
Điều hành lãi suất theo hướng hỗ trợ doanh nghiệp: Ngân hàng Nhà nước ban hành Công văn số 6784/NHNN-CSTT ngày 04/8/2025, yêu cầu hệ thống ngân hàng triển khai quyết liệt các giải pháp ổn định lãi suất tiền gửi, giảm lãi suất cho vay để thúc đẩy tăng trưởng, đồng thời hằng tháng công bố lãi suất cho vay bình quân, chênh lệch lãi suất và lãi suất các chương trình tín dụng trên trang thông tin điện tử của ngân hàng.
Triển khai chương trình tín dụng chuyên biệt theo Công văn số 7125/NHNN-TD ngày 07/8/2026. Chương trình tín dụng này của Ngân hàng Nhà nước hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo đó, lãi suất cho vay ưu đãi bằng đồng Việt Nam thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng cho vay. Các ngân hàng thực hiện miễn, giảm các loại phí dịch vụ phù hợp với quy định và năng lực; việc thẩm định, quyết định cho vay vẫn thực hiện theo quy định hiện hành. Sau gần hai tháng triển khai, từ 4 ngân hàng thương mại nhà nước đăng ký đầu tiên, tính đến đầu tháng 10/2026 đã có 19 ngân hàng thương mại tham gia với tổng quy mô khoảng 409 nghìn tỷ đồng; 10 ngân hàng đã giải ngân cho khoảng 12.900 lượt khách hàng, dư nợ khoảng 18,6 nghìn tỷ đồng, lãi suất thấp hơn từ 1 - 3,6% so với lãi suất cho vay thông thường (2). Ngay từ trước đó, nhiều chính sách cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam đã được áp dụng đối với năm nhóm lĩnh vực ưu tiên gồm doanh nghiệp vừa và nhỏ, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao, xuất khẩu, nông nghiệp và nông thôn.
Những việc cần tiếp tục tháo gỡ
Để Nghị quyết 68-NQ/TW thực sự đi vào cuộc sống, theo nhiều chuyên gia và từ thực tiễn triển khai, cần tiếp tục hoàn thiện một số điều kiện then chốt, cụ thể:
Một là, tái cấu trúc, nâng năng lực Quỹ bảo lãnh tín dụng; tăng vốn điều lệ, mở rộng bảo lãnh theo hướng tín chấp để doanh nghiệp vừa và nhỏ giảm phụ thuộc vào tài sản thế chấp; Hai là, xây dựng mạng lưới quỹ bảo lãnh đồng bộ, chuyên nghiệp ở cả trung ương và địa phương; Ba là, phát triển hạ tầng dữ liệu tín dụng, xếp hạng tín nhiệm và ứng dụng công nghệ tài chính để ngân hàng đánh giá đúng năng lực doanh nghiệp; Bốn là, phát triển thị trường vốn, quỹ đầu tư để doanh nghiệp có thêm kênh huy động vốn trung và dài hạn, tránh dồn toàn bộ áp lực lên tín dụng ngân hàng.
Với vai trò là kênh dẫn vốn chủ lực, ngành Ngân hàng đang góp phần khơi thông dòng vốn cho khu vực kinh tế tư nhân, biến chủ trương của Đảng thành những hành động cụ thể. Câu chuyện của từng ngân hàng, mà tiêu biểu là VietinBank, sẽ được làm rõ hơn ở kỳ cuối./.
Chú thích:
(1) Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị
(2) Báo đầu tư, “Ngân hàng Nhà nước tập trung các giải pháp đáp ứng nhu cầu vốn cho tăng trưởng”